برگزاری سلسله نشست های تخصصی « تجدید حیات مرکز تاریخی تهران ؛ میدان مشق » در موزه ارتباطات

دکتر مستغنی ، مدیر گروه معماری دانشگاه هنر با اشاره به اینکه مهمترین مسئله در این نشست ها مدیریت کاربری است ، گفت : حفاظت واقعی و ماندگار از طریق کاربر ساختمان به وجود می آید . برای مثال دانشگاه هنر ، ساختمان قزاقخانه را بعد از تحویل از ارتش به مقدار زیادی مرمت کرده که این روش بسیار درست و صحیحی است . ایشان در بخش دیگری از سخنانش اظهار امیدواری کرد فضای میدان مشق ، به واقع به یک فضای شهری سرزنده تبدیل شود که شهروندان در آن حضور و رفت و آمد داشته باشند . در پایان دکتر معظمی از اعضای هیأت علمی دانشگاه هنر ، به عنوان پیشنهاد دهنده و هماهنگ کننده نشست ها ، یکی از اهداف نشست ها را تبدیل مرکز تاریخی تهران به میدان مشق هنرمندان و فضایی شهری و فرهنگی و هنری به منظور روزآمد و کاربردی کردن آن عنوان کرد و اظهار امیدواری نمود به بهانه استقرار دانشگاه هنر در این مرکز و با حضور دانشجویان هنر و هنرمندان ، یک جریان اجتماعی برای مطالبه فضای شهری با مجموعه این نشست های تخصصی شکل بگیرد .

در ادامه در دومین جلسه که همچنان با دبیری دکترحبیبی برگزار شد جناب آقای سید احمد محیط طباطبایی به عنوان سخنران اصلی و دکتر غلامرضا اکرمی رییس دانشگاه هنر ، مهندس بهشتی عضو هیأت امنای دانشگاه هنر ، دکتر ناصر برک پو ، دکتر علیرضا قلی نژاد ، دکتر اصغر مهاجری و دکتر عبدالهادی دانشپور در قالب پنل پژوهشی به سخنرانی پرداختند . دگردیسی جایگاه و منزلت میدان مشق در تهران محور موضوعات مطرح شده در سخنرانی اصلی و پنل پژوهشی بود که با حضور استادان برجسته و صاحبنظران حوزه ‌های شهری و بازآفرینی مراکز تاریخی و همچنین با حضور تعدادی از مدیران مرتبط با موضوع ، تعداد کثیری از دانشجویان و حرفه‌مندان و هنرمندان ، مورد استقبال قرار گرفت دکتر محسن حبیبی گزارش مختصری از نخستین نشست ارایه نمود سپس سید احمد محیط طباطبایی در سخنان خود با اشاره به تاریخچه ، شأن و منزلت میدان مشق ، وقایع تاریخی این میدان از زمان قاجار را مرور کرد و گفت : به دلیل لزوم وجود مراکز حکومتی در پایتخت برای تعامل بیشتر بین دولت و مردم این میدان در دوره ناصری دوران مشروطه دوره احمد شاه و جنگ جهانی اول تغییرات زیادی را به خود دیده و در دوره پهلوی اول مجدداً کاربری نظامی پیدا کرد . بنابراین میدان مشق بخشی از تاریخ کشور را روایت می کند . دکتر غلامرضا اکرمی رییس دانشگاه هنر میدان مشق را کتاب مجسم تاریخ یکصد سال اخیر کشور دانست و افزود : هم اکنون دراین میدان دانشگاه هنر مستقر است که جایگاه خوبی برای آموزش هنر است و پایه های فرهنگ کشور را می سازد این میدان محل آمد و شد و تجربه نیروهای جوان است و می بایست شرایط لازم برای مرمت آن فراهم شود .

ایشان اظهار امیدواری کرد به زودی درهای دانشگاه هنر بر روی این فضایی که محور تاریخی است باز شود و میدان مشق به میدان هنر و هنرمندان تغییر نام یابد و با هماهنگی وزارت خارجه ، تبدیل به سفیر فضای فرهنگی و هنری کشور شود . مهندس بهشتی نیز در سخنانش گفت : در دوره ریاست جمهوری حجت الاسلام خاتمی و دوره ریاست حافظی بر دانشگاه هنر طرح تمرکز دانشگاه هنر در قزاقخانه مطرح شد . میدان محل حضور و بروز حیات مدنی است و برای تبدیل میدان مشق به محل عرصه عمومی شهری و زندگی شهری فعالیت های مقوم زندگی شهری لازم است که در شرایط کنونی این فعالیت ها وجود ندارد . دکتر برک پو در خصوص ابعاد کالبدی و اجتماعی کیفیت فضای شهری گفت : نحوه مدیریت این منطقه بسیار مهم است که اکنون میان مدیریت سیاسی و فرهنگی و هنری معلق مانده است . ایشان با اشاره به چندگانگی مدیریت فضاهای شهری تهران بر لزوم وضع قوانین کاربری فضای شهری ، سرمایه گذاری و جلب سرمایه برای حفظ و نگهداری به شرط مشخص شدن نگاه و رویکرد در مدل مدیریت تأکید کرد و افزود : از سازمان های مردم نهاد و بخش خصوصی برای مدیریت این فضا ها استفاده کنیم و به مدیریتی یکپارچه که توسط مردم تعریف می شود ، برسیم . دکتر قلی نژاد گفت : بروز و ظهور تعاملات اجتماعی این میدان با حضور مردم وقتی اتفاق می افتد که تمایلات آموزشی و تاریخی میدان مشق در آن لحاظ شده باشد . کیفیت معماری خاطره انگیزی ، امکان تعامل با جامعه و ... برای محیط های تاریخی با نگاه درست مدیریتی امکانپذیر می باشد . نقش موزه ها برای بروز و ظهور تعاملات اجتماعی میدان مشق را نباید نادیده گرفت .

متأسفانه این میدان به دلیل وجود دروازه های متعدد که آن را از فضای شهری منفک کرده است نمی تواند رسالت های خود را ایفا کند . دکتر مهاجری با اشاره به دانش آینده پژوهی گفت : می توانیم بسته به نوع نگرش ، آینده های متعددی داشته باشیم و برآورد کنیم که چه آینده ای داشته باشیم تصمیم سازی ها باید مبتی بر روایت ها از آینده ، باشد و جایگاه مردم در مدیریت فضای میدان مشق باید دیده شود تا تاریخ در باره ما هوشمندانه قضاوت کند . دکتر عبدالهادی دانشپور گفت : هویت و ساختار و حس مکان در حیات کالبدی را باید دید . با توجه به قدمت ۲۲۰ ساله تهران و بازه صد و اندی ساله میدان مشق ، نباید در مدیریت فضا ها عجله کرد . قرار است نسل های بعدی هم در این فضا ها زندگی کنند . برای دمیدن حیات به این فضا ها باید به کنشگران ، مدیران ، تصمیم سازان ، گروه های مرجع ، صاحبان مشاغل و سرمایه در شکل دهی فضا ها امکان نقش آفرینی داد و در این امرتداوم مهمتر از تغییر صرف است . در سومین و آخرین نشست تخصصی جناب آقای دکتر منوچهر معظمی به عنوان سخنران اصلی و دکتر محمد سعید ایزدی ، دکتر علی غفاری ، دکتر مهدی حجت ، مهندس سعید میرحسینی ، مهندس نیلی و دکتر شکوری در قالب پنل پژوهشی به سخنرانی پرداختند .

دکتر محمد سعید ایزدی سرنوشت این میدان را در ارتباط تنگا تنگ با نوع نگاه و برنامه ای که برای میدان متصور هستیم دانست و افزود : باید به سه موضوع در برنامه ریزی ها ، توجه کامل شود . نخست ، موضوع حفاظت از میراث معنوی و احترام به این میراث در این میدان است . دوم ، ظرفیت های فضاها و ویژگی های کالبدی می بایست مورد توجه قرار گیرد و دیگر اینکه از توجه به فعالیت ها و فضا های اجتماعی نباید غفلت شود . وی همچنین با اشاره به تجربه دیگر کشورها در این خصوص تأکید کرد که می بایست از این تجارب نیز استفاده شود . دکتر علی غفاری نیز حیات اجتماعی و حضور و آمد و شد مردم را در این میدان بسیار مهم ارزیابی کرد و افزود : این مجموعه به عنوان یک مکان تاریخی جزیی از مجموعه ای بزرگتر در شهر تهران است که می تواند برای حضور مردم با این فضا ها یعنی بازار تهران و دیگر فضا های عمومی پر رفت و آمد نیز مرتبط شود . تبیین تاریخ می تواند در این میدان برجسته شود و نظرخواهی از مردم و متخصصین دیگر هم در این مورد می تواند بسیار موثر باشد . دکتر مهدی حجت نیز در سخنانش با اشاره به اینکه هر مکانی دارای فطرت و طبعی است ، افزود : فهم طبع و ویژگی خاص هر فضا برای اینکه بخواهیم برنامه ریزی کنیم که این فضا در آینده به چه سمتی می رود ، بسیار مهم است . بنابراین می بایست بر اساس منطق موجود در این شهر ، ویژگی و خصوصیت این فضا را پیداکنیم و با موضوع ، جدی تر برخورد کنیم . در درازمدت و به تدریج ایجاباتی که منجر به چنین فضایی شده است باید برطرف شود .

متأسفانه در این طرح و برنامه هایی که داریم از واقعیت بسیار دوریم درحالیکه تغییر در این فضا یک طلب و تمنای ذاتی شهرسازانه می خواهد که از مردم نشأت می گیرد . مهندس سعید میرحسینی در ادامه به امکان دخالت در فضا هایی که می شود در آن دخالت کرد توسط نهاد های شهری اشاره کرد و افزود : از خیابان هایی مثل سی تیر به عنوان پیاده راهی که این مجموعه را به فضاهای عمومی بالادستی مثل تئاتر شهر و تالار وحدت مرتبط می کند می توان بهره برد . مهندس نیلی از میدان مشق به عنوان حلقه ی مفقوده ای در میان بافت تاریخی تهران یاد کرد که می بایست نقش و کارکرد خود را متناسب با شخصیت خود پید کند . ایشان افزود : حیات اجتماعی مردم شهر تهران در زندگی پرشتاب و پردغدغه امروز در عصر و غروب و شب می تواند در این فضا جاری شود . دکتر شکوری نیز به عنوان آخرین عضو پانل گفت تا هنگامی که موضع مان را در خصوص تهران ناصری مشخص نکنیم و اجزایش را به خوبی نشناسیم و سناریویی برای این موضوع بازتعریف نکنیم ، نمی توانیم در خصوص میدان مشق تصمیم بگیریم . از نظر بنده اتفاقاً از ویژگی های ذاتی این میدان وجود یک معماری با صلابت و با اقتدار است که نمی توان به راحتی کاربردش را تغییر داد . شخصاٌ به عنوان یک شهروند در رفت و آمد به این فضا منعی را مشاهده نکرده ام و زیاد حال آن را بد نمی بینم ؛ هرچند اعتقاد دارم این مجموعه به تیمار نیاز دارد . در پایان نشست سخنرانان و اعضای پانل به همراه مخاطبان از موزه ارتباطات بازدید کردند .