پست چیست ؟

 واژه پست " بر گرفته از کلمه پوستاس از زبان سانسکریت به معنی ثابت است.

این کلمه در زبان لاتین به صورت کلمه پستا به معنی به امانت گذاردن تغییر شکل یافته و به ایستگاههائی اطلاق می گردید که در آن اسب یدکی به منظور مسافرت نگهداری می شد ، در زبان ایتالیائی نیز به صورت کلمه پستا به معنی چاپار ، چاپارخانه ، اداره ای که امور پستی را انجام می دهد درآمده است به عبارت دیگر " پست " عبارتست از مجموع وسائلی که انسان برای مبادله نیات و تمنیات خویش فراهم آورده و تفهیم و تفهم را میان خود و جانداران دیگر مسیر ساخته است . پست در سازمان چاپاری هخامنشی "‌آنگارا " نام داشته ، کلمه ی مزبور در زبان پهلوی به معنی بیگاری و کار اجباری است یونانیان کلمه " آنگارا " را در پست های محدود خود پذیرفتند  . در ارتباطات داخلی کلمه آنگلوس  Angelus را بکار    می بردند که از کلمه " آنگ  Ange به معنی فرشته که پیام رسان خدایان است گرفته شده است .

اعراب چاپاری را برید می خواندند که از کلمه بردن فارسی گرفته شده که می گویند بر گرفته از فعل بریدن است . زیرا که بخشی از دم چارپایان را برای نشان می بریدند . برید در زبان لاتین به صورت وردوس  Verdus به معنی چاپار و اسب چاپاری و در زبان فرانسوی به صورت باردوت  Bardot  به معنی اسب بکار  می رفت . مغول ها نیز به دیوان برید "‌یام "می گفتند و کلمات یام ، یامچی ، یامخانه از اصطلاحات آن زمان است . یام کلمه ای است مغولی که به معنای ایستگاه چاپار و اسب چاپاری آمده است .

کلمه پست Post اگر چه قدیمی است لیکن به معنی مصطلح امروزی تا حدی تازه و جوان است . این کلمه نخست در فرانسه بکار برده شد .

نه برف نه باران نه گرما و نه تاریکی شب نمی تواند پیکهای تندرو را از حرکت بازدارد

در تاریخ کهن ، ایرانیان یکی از مهمترین بنیانگذاران نظام پستی که دارای سازماندهی رسمی به نام دیوان برید یا چاپار بود ، محسوب می شدند. در حقیقت تمامی امور ارتباطی ایران زمین در آن زمان بوسیله دیوان برید تامین می شد.  مجریان و اداره کنندگان این دیوان در زمینه های مختلف شغلی ، مانند رده های سردبیر ، چاپار سوار ، پیاده و غیره انجام وظیفه می کردند. در لغت نامه دهخدا آنجا که از چاپار نام برده ، چنین آمده است : چاپار یک کلمه ترکی است که مترادف تازنده از مصدر چاپماخ به معنی تازیدن بوده و در فارسی به معنای پیک ، برید ، پست ، قاصد ، نامه بر مصطلح گردیده است .

بنا به روایت تاریخ ، ایرانیان نخستین ملتی بودند که اقدام به تاسیس چاپار خانه ای منظم کردند ، ایرانیان این تشکیلات اداری را از زمانهای بسیار دور بنیانگذاری و سازماندهی کرده اند. در تمامی اسناد ابداع پست را به ایرانیان نسبت داده اند . از جمله در نوشته های تاریخی جهان باستان  که سابقه تاسیس چاپارخانه را در ایران به زمان هخامنشی و سلبقه ایجاد آن را به داریوش اول نسبت داده اند و معتقدند که بنیان گذار چاپار ( پست ) در جهان داریوش اول است .

یکی از مشهورترین  و حساسترین تشکیلات اداری هخامنشایان چاپارخانه بود که گروه چابک سواران آن ارتباط دایمی بین مرکز و ایالات  ایران را برقرار می کردند و در کوتاهترین زمان اخبار و گزارشهای واصله از گوشه  و کنار ممالک را به مرکز و از مرکز به دور ترین نقاط کشور می بردند . بنا به تصدیق و تایید اغلب مورخین جهان باستان چون هرودت چاپارخانه های ایران یکی از وسیعترین شبکه های ارتیاطی و منظم ترین ادارات دنیای کهن محسوب می شدند.

تمام مراسلات پستی ایران توسط سیستمی از شبکه های وسیع راهداری ، که محل رفت و آمد پیکهای سواره و پیاده بود انجام میشد . تمامی راهها   بسیار عالی و از لحاظ درجه بندی در سطح بالایی قرار داشت ، چنانچه بدون راهای سهل العبور و دستگاه منظم چاپار خانه ، امکان ارتباط منظم مرکز با سایر نقاط امکان پذیر نبود.

بر اساس نوشته های گزنفون و هردوت تاسیس و ایجاد چاپارخانه توسط ایرانیان انجام شده است ، ایرانیان دارای شبکه منظم چاپار و پیک بود و این شبکه در دوره اشکانیان و ساسانیان به شیوه ای منظم درآمد.

داریوش پادشاه بزرگ هخامنشیان چابک سواران دولتی را تربیت کرده بود که نوشته های دولتی  را ایستگاه به ایستگاه برده بچاپار بعدی برسانند. این پادشاه ایرانی جمله معروفی دارد که می گوید: ؛ نه برف نه باران نه گرما و نه تاریکی شب نمی تواند پیکهای تندرو را از حرکت بازدارد ؛ امروزه این جمله در بالای سر در ساختمان اداره پست نیویورک بچشم می خورد.

 این تشکیلات بیشتر در خدمت فرمانها و دستورات دولتی بود و در واقع وظیفه پنهان و ثانی آنها خبرگیری و خبرچینی بود. با روی کار آمدن صوفیه در ایران و استقرار حکومت فراگیر مرکزی بنا به ضرورت اداره پست به طور منظم و مرتب با نام چاپار انجام وظیفه می کرد. با روی کار آمدن سلسله قاجاریه و تاثیرگرفتن از فرهنگ غرب، فکر تاسیس پست جدید در زمان فتحعلی شاه مطرح شد اما به دلایلی مسکوت گذاشته شد.

در سال 1285 هجری قمری تمبر پستی در کشور چاپ و رواج گردید، در سال 1297 هجری قمری وزارت پست تاسیس شد و در دوره پهلوی با تاسیس راههای شوسه و وسایل نقلیه مختلف تشکیلات پست توسعه فراوان یافت .

 با تشکیل اتحادیه جهانی که در سال 1875 میلادی  در شهر برن سویس بوجود آمد و دولت ایران نیز در سال 1877 به عضویت این اتحادیه درآمد.